Arkady Kubickiego I

Ciekawa architektura, piękne zabytki, interesujące obiekty. Podziwiamy je na całym świecie, jeździmy w odległe zakątki globu by odkryć coś nowego. Tymczasem tuż obok nas, pod naszym domem, za drugim zakrętem kryje się coś równie fascynującego. Wystarczy krótki spacer i jedno popołudnie by poznać nowe miejsce. I dziaj właśnie przedstawię Wam jedno z takich miejsc.

W Warszawie, jej historycznym centrum, w cieniu Zamku Królewskiego kryja się one -  piękne i tejemnicze Arkady Kubickiego. Obiekt o długiej, zawiłej historii.

Lokalizacja Arkad Kubickiego na zdjęciu satelitarnym Warszawy.

Rys historyczny

Arkady Kubickiego – budowla wykonana w latach 1818-1827 według projektu architekta Jakuba Kubickiego, usytuowana na skarpie od wschodniej strony Zamku Królewskiego. Arkady Kubickiego były integralną częścią królewskiej rezydencji, komponując się z założeniem krajobrazowym ogrodów królewskich od strony Wisły.

Budowla składała się z 7 ażurowych arkad, umieszczonych w ścianach nowego prostokątnego, parterowego budynku o długości 195 m i szerokości 9,5 m, nakrytego sklepieniem o układzie krzyżowym mającym 8,5 metra rozpiętości. Na wschodniej elewacji pomiędzy arkadami umieszczono szereg okrągłych okien, mających za zadanie oprócz funkcji dekoracyjnych, doświetlanie zacienionego wnętrza obiektu. Arkady Kubickiego zostały wykończone piaskowcem, z którego wykonano obramowania poszczególnych arkad, okrągłych okien, wieńczący budowlę gzyms wraz z balustradą oraz boniowanie.

Rzut przyziemia oficyny tarasowej.

Rzut przyziemia stancji.

Przekrój przez skarpę zamkową i taras nadbrzeżny Wisły – rysunek projektowy Jakuba Kubickiego z 1817 r.; widoczne: Zamek, pochyłość skarpy, Oficyna Tarasowa, pierwotny poziom tarasu, wysokość projektowanego nasypu i schody na brzegu Wisły.

Rzut ścian filarów i schodów Arkad z zaznaczonym przebiegiem ul. Bocznej –rysunek projektowy Jakuba Kubickiego z 1817 r.; widoczne pozostawione Stancje Dolne rozebranej Oficyny Tarasowej oraz zarys bryły Zamku.

Na środku budowli od strony wschodniej umieszczono przebiegające wzdłuż środkowej części elewacji w obie strony, monumentalne schody, które prowadziły na taras budowli poprzez wysunięty balkon, pełniący funkcję podestu. Kamienną balustradę tarasu dodatkowo wyposażono w ogrodzenie, składające się z zaostrzonych w górnej części prętów z kutej stali, którym dodatkowo osłonięto same arkady – ogrodzenie składało się z motywów ozdobnych przedstawiających rózgi liktorskie.

Po połączeniu obszaru sklepienia arkad z terenem znajdującym się tuż przed elewacją Zamku Królewskiego od strony Wisły, uzyskano taras o łącznych wymiarach 195 na 24 metra. Na tarasie wysypano 0,5 metra ziemi i posadzono drzewa oraz krzewy ozdobne, uzyskując w ten sposób obszerną przestrzeń spacerową z widokiem na rzekę i prawobrzeżną część miasta.

Południowa część Arkad Kubickiego ze schodami – obraz Marcina Zaleskiego Zamek Królewski od strony Wisły z lat 1831-1835; Arkady jeszcze niezabudowane.

W 1831 r., po przegranej powstania listopadowego, Zamek Królewski stracił swój dotychczasowy status przestając pełnić funkcje rezydencji królewskiej i miejsca zgromadzeń sejmowych. Armia rosyjska przejęła Arkady Kubickiego i po zamurowaniu otwartych przestrzeni arkad zamieniła budowlę w zamknięty obiekt, gdzie urządzono stajnię i koszary. W 1918 r., po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, obiekt nadal był wykorzystywany w celach wojskowych.

II wojnę światową Arkady Kubickiego przetrwały w stanie nienaruszonym, następnie aż do lat 80. były ponownie użytkowane przez wojsko stopniowo niszczejąc. Pierwsze ekspertyzy techniczne i przegląd obiektu wykonano dopiero na przełomie 1993 i 1994 r.

Widok Zamku Królewskiego z wiaduktu Pancera, fotografia Konrada Brandla z 1899 r. Arkady zabudowane i przekształcone w stajnie wojskowe; widoczne poręcze do uwiązywania koni i budka wartownicza.

Poznaliście już historię tego fascynującego miejsca. W kolejnym wpisie przedstawię wam dalsze losy Arkad Kubickiego i pokażę jak wyglądają obecnie. Serdecznie zapraszam!

 

Źródło:  fiszeratelier41.pl /  pl.wikipedia.org /  zamek-krolewski.pl / Miesięcznik Architektura Murator, wyd. 05/2009

Ten wpis został opublikowany w kategorii Architektura i oznaczony tagami , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>